Sareak Eusko Legebiltzarrari planteatzen dio aztertzea barkatze selektiboko neurri bat atzerapenek, administrazio-desdoikuntzek edo hartzaileei egotzi ezin zaizkien arrazoiek eragindako pertsonentzat.
Bilbo, 2026ko ekaina.
EAPN Euskadik proposamen bat helarazi die Eusko Legebiltzarreko legebiltzar-taldeei, Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (DSBE) eta Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera (BEZ) aldi berean edo gainjarrita jasotzeagatik sortutako zorrei aurre egiteko, gainjartze hori hartzaileekin zerikusirik ez duten arrazoiengatik gertatu bada.
Erakundeak planteatu du Euskadik azter dezala Asturiasen bultzatutako neurriaren antzeko bat. Bertan, oinarrizko gizarte-soldata bidegabe jasotzeagatik sortutako zorrak konpontzeko lege-proposamen bat izapidetzen da, bai eta BEZa ere, arazoaren jatorria Administrazioari egotz dakiokeenean.
EAPN Euskadik azpimarratu du proposamenaren helburua ez dela nahita egindako iruzurrak eta ez-betetzeak barkatzea. Haren helburua da irtenbide justu, proportzional eta eraginkor bat eskaintzea kalteberatasun-egoeran dauden pertsonek eta familiek oinarrizko premiak estaltzeko prestazio bat jaso duten egoerei, beste administrazio batek prestazio bateragarri, ordezko edo koordinatu bat atzerapenarekin ebatzi, aitortu edo ordaintzen zuen bitartean.
“Euskadin barkatzeko neurri bat bidezkoa izango litzateke eraginpeko pertsonentzat, eraginkorra Lanbiderentzat eta positiboa euskal gizartearentzat. Kontua ez litzateke sistemaren kontrola ahultzea, baizik eta adimentsuagoa, proportzionatuagoa eta gizatiarragoa izatea “, adierazi du EAPN Euskadik bere proposamenean.
Larritasun soziala eta zama administratiboa sortzen dituen arazoa
Sareak gogorarazi du zor horietako asko ez direla iruzurretik, ezkutatzetik edo fede txarretik sortzen, diru-sarrerak bermatzeko bi sistema koordinatzeko zailtasunetik baizik. Horren ondorioz, kalteberatasun-egoeran dauden familiek zor-erreklamazio bat jasotzen dute gero, eta horrek ziurgabetasuna, estres ekonomikoa eta burokrazia gehitzen die baliabide nahikorik ez duten pertsonei.
Eragindako pertsonengan duen eraginaz gain, EAPN Euskadik ohartarazi du egoera hori Lanbiderentzat ere karga garrantzitsua dela, eta erreklamazio-espedienteak, komunikazioak, alegazioak, konpentsazioak, zatikatzeak, ordainketen jarraipena, baliabideak eta aurrez aurreko edo telefono bidezko arreta izapidetu behar dituela.
Proposamenean jasotako datuen arabera, DSBEren hartzaileei lotutako Lanbideren bidegabeko ordainketak 40.000 kasu ingurutik 8.000 baino gutxiagora murriztu ziren 2023an 2024an. Hala ere, Estatuko IMVrekiko sinkronizazioa da oraindik arazo nagusietako bat: 2023an 6.908 pertsonari eragin ziela jakinarazi zen, eta 2024an 4.569 pertsonari.
Onura sozial, administratibo eta instituzionalak dituen neurria
EAPN Euskadiren ustez, irtenbide arauemaile, selektibo eta bermatzaile batek aukera emango luke iruzurrezko jokabide batetik eratortzen ez diren zorrak dituzten familia kalteberak arintzeko, larritasuna eta beldur administratiboa murrizteko, pobretze erantsiko egoerak prebenitzeko eta diru-sarrerak bermatzeko euskal sistemarekiko konfiantza indartzeko.
Erakundeak Lanbiderentzako eta euskal gizarte osoarentzako onurak ere nabarmentzen ditu. Horrelako neurri batek administrazio-karga askatzea, auziak eta erreklamazioak murriztea, baliabide publikoen erabilera hobetzea eta eskubideetan, justizian eta proportzionaltasunean oinarritutako sistemaren ikuspegia indartzea ahalbidetuko luke.
EAPN Euskadiren ustez, zor horiek ebazteak, gainera, administrazio-akatsak eta iruzurraren diskurtsoa argi eta garbi bereiztea ekarriko luke, gizarte-prestazioak jasotzen dituzten pertsonak desestigmatizatzen lagunduz.
Deia Eusko Legebiltzarrari
EAPN Euskadik Eusko Legebiltzarreko talde politikoei eskatzen die kontuan har dezatela proposamen hori eta har ditzatela beharrezko neurriak Euskadiko pertsona eta familia askori bidegabeki eragiten dien arazo batekin amaitzeko.
Sareak gogorarazi du Euskadi aitzindaria izan zela diru-sarrerak bermatzeko sistema bat ezartzen, eta uste du gaitasuna duela DSBEaren eta GGIaren arteko bizikidetzaren ondoriozko desorekei erantzun bidezkoa, eraginkorra eta gizatiarra emateko.