«Europar Batasunaren Urte Anitzeko Finantza Esparru (UAFE) berriaren negoziazioak datozen urteetako politika komunitarioen norabidea markatuko du. Ez da aurrekontuei buruzko eztabaida tekniko hutsa, zer Europa-eredu eraiki nahi dugun zehaztuko duen erabaki sakonki politikoa baizik. Testuinguru horretan, Europako Batzordeak aurkeztutako proposamenak garrantzi berezia hartzen du, batez ere Batasuna Pobreziaren aurkako lehen Estrategia zehazteko prestatzen ari den honetan. Horrek, kalitatezko enpleguaren aldeko lanekin, Etxebizitza Merke eta Irisgarrien Europako Planarekin eta Gizarte Eskubideen Europako Zutabearen Ekintza Plan berriarekin batera, EBk inoiz izan ez duen gizarte-babeserako eta garapen jasangarrirako esparrua osa dezake».
EBren Urte Anitzeko Finantza Esparru berria: ezinbesteko anbizio soziala
Carlos Susias
EAPN Europako eta EAPN Estatuko presidentea
Dakizuenez, Europar Batasuna aspalditik ari da Urte Anitzeko Finantza Esparru berria negoziatzen.
EAPN Euskadi, Sareen Sarearekin eta Eusko Jaurlaritzarekin batera, eta Europe Direct Bizkaia bulegoaren laguntzarekin, Finantza Esparru berriari buruzko lan-jardunaldi bat antolatzeko lanean ari zen.
Negoziazioa denbora batez geldirik dagoela ikusita, jardunaldia atzeratzea erabaki dugu.
Hala ere, EAPN Euskaditik interesgarria iruditu zaigu egungo egoeraren berri ematea. Horretarako, Helder Ferreirari (EAPN ES) egoera azaltzeko eskatu diogu, eta jarraian informazio hori helarazten dizuegu.
EGUNGO EGOERA
EBko Kontseiluaren Irlandako presidentetzak urriaren 10ean aurkeztu zuen 2028–2034 aldirako Urte Anitzeko Finantza Esparruaren proposamena. Austeritatea eskatzen duten herrialdeen eta nekazaritzako, kohesioko eta Europako lehentasun berrietako gastuari eustea defendatzen dutenen arteko jarrerak hurbiltzea du helburu. (Irlandako presidentetzaren webgunea)
Hauek dira proposamenaren elementu nagusiak:
• Batzordeak proposatutakoa baino % 8 txikiagoa den aurrekontua: 141.000 milioi euroko murrizketa planteatzen du, aurrekontua 1,62 bilioi euro ingurukoa izateraino, 2025eko prezioetan. EBko errenta nazional gordinaren (ENG) % 1,16 da, hasieran proposatutako % 1,26aren aldean. Hala ere, indarrean dagoen esparrua baino handiagoa da.
• Murrizketa desberdinak, politika tradizionalentzako babes handiagoarekin:
| Aurrekontu-arloa | Batzordearen proposamenarekiko murrizketa |
| Nekazaritza eta kohesioa barne hartzen dituen blokea Lehiakortasuna, ikerketa eta defentsa Kanpo-ekintza eta lankidetza Europako administrazioa | % 3,2 %13 inguru %17,5 inguru % 8,8 |
Ehuneko horiek aurrekontu-bloke handiei dagozkie, eta ez nahitaez banakako programa bakoitzari.
• Europako diru-sarrera berriak: urtean 55.000 milioi euro inguru ekar ditzaketen baliabide propioak planteatzen ditu, emisio-merkatuari, mugako karbono-doikuntzari, tabakoari, hondakin elektronikoei eta enpresa handiei lotuta. Neurri multzo hori negoziatzen ari dira oraindik.
• Pandemiaren zorrak pisua du aurrekontuan: NextGenerationEUren itzulketa kenduta, aurrekontuaren bolumena Europako ENGaren % 1,05ean geratzen da.
• Oraindik ez dago akordiorik: Espainiaren eta Europako Parlamentuko talde nagusien ustez, murrizketak gehiegizkoak dira; Alemaniaren eta austeritatea defendatzen duten beste herrialde batzuen iritziz, berriz, ez dira nahikoak. Helburua 2026a amaitu aurretik akordio politikoa lortzea da. Onartzeko, Kontseiluaren aho bateko adostasuna eta Parlamentuaren onespena behar dira.
Oharra: Nego Box —negotiating box edo «negoziazio-esparrua» esamoldearen laburdura— Europar Batasunaren epe luzeko aurrekontua, Urte Anitzeko Finantza Esparrua (UAFE), negoziatzeko lan-dokumentua da. Europako Parlamentuan horri buruz hitz egiten bada ere, EBko Kontseiluaren txandakako presidentetzak prestatzen du; Kontseiluan estatu kideetako gobernuak daude ordezkatuta.
Akordio politikoa eskatzen duten gaiak biltzen ditu:
• Gastu-lehentasunak eta funtsen banaketa.
• Desadostasunak eta balizko irtenbideak.
• Proposatutako aurrekontu-kopuruak, negoziazioa behar bezain aurreratuta dagoenean.
Elkarrizketek aurrera egin ahala eguneratzen da, eta hasieran kopururik gabe zabal daiteke. Beraz, negoziatzeko oinarria da, oraindik adostu gabe dagoena.
Parlamentuak zeregin erabakigarria du: UAFEk haren onespena behar du, Kontseiluaren aho bateko onarpenaz gain. Egungo negoziazioetan, Nego Box dokumentua 2028–2034 aldirako aurrekontuari dagokio.
ZER JARRERA HARTZEN ARI DIREN HERRIALDEAK
Estatu kideak jarrera desberdinak dituzten hainbat taldetan kokatzen dira:
- KOHESIOAREN LAGUNAK (16 HERRIALDE)
Espainia, Bulgaria, Txekia, Estonia, Grezia, Kroazia, Italia, Letonia, Lituania, Hungaria, Malta, Polonia, Portugal, Errumania, Eslovenia eta Eslovakia.
• Funtsen defentsa: Kohesio Politikako eta Nekazaritza Politika Erkideko (NPE) murrizketen aurka egiten dute.
• Desberdintasunen murrizketa: Europako eskualdeen arteko desberdintasun ekonomikoak gutxitzeko baliabide nahikoak bermatu nahi dituzte.
• Aurrekontu-negoziazioa: finantzaketa handinahia eskatzen dute, aurrekontu-murrizketak eskatzen dituzten herrialde «frugalen» aurrean.
Kohesioaren Lagunen adierazpen bateratua, 2028–2034 aldirako Urte Anitzeko Finantza Esparruari buruz
Beste albiste batzuk:
• Kohesioaren Lagunak herrialde frugalen aurrean: Europako hurrengo aurrekontuaren azken negoziazio-txanparako jarrerak zehazten ari dira — El País
• Sánchez eta Kohesioaren Lagunak Bruselan — Moncloa.com
Oharra: Europako Eskualdeen Batzordean Kohesioaren aldeko Aliantza ere badago. Seguruenik helburu komunak dituzte, baina talde desberdinak dira.
Kohesioaren aldeko Aliantza | Europako Eskualdeen Batzordea - HERRIALDE FRUGALAK (6 HERRIALDE)
Alemania, Herbehereak, Austria, Danimarka, Suedia eta Finlandia.
• Murrizketa zorrotza: Europako Batzordearen proposamena nabarmen murriztea eskatzen dute.
• Gastu neurritsua: aurrekontuaren igoera handiak baztertzen dituzte.
• Ohiko aurrekontu-partidak: Nekazaritza Politika Erkidean (NPE) eta kohesioan murrizketak egitea eskatzen dute.
• Lehentasunak: funtsak defentsara, ikerketa eta garapenera (I+G) eta immigraziora bideratzea.
Albisteak:
• Alemaniak murrizketak eskatzen ditu Espainiak handitu nahi duen Europako aurrekontuan: «Ez da errealista»
• Sei herrialde frugalek Urte Anitzeko Finantza Esparrua ehunka mila milioi eurotan murrizteko eskatzen diote Bruselari - FRANTZIA
Frantziak Googleri ezarritako isunak erabiltzea proposatzen du, estatuek UAFEri egiten dizkioten ekarpenak murrizteko.
• Frantziaren arabera, EBk Googleri ezarritako isunak erabili beharko lituzke estatu kideek aurrekontuari egiten dizkioten ekarpenak murrizteko — Reuters
• Frantziak Googleri ezarritako isunak EBko aurrekonturako ekarpenak murrizteko erabili nahi ditu - KONTSEILUKO PRESIDENTEA, ANTÓNIO COSTA
António Costaren proposamena hurrengo Urte Anitzeko Finantza Esparrurako: zerga eta diru-sarrera iturri berriak.
• Costaren arabera, EBko aurrekontuak gobernuek dagoeneko biltzen ez dituzten zergak behar ditu — POLITICO
• Costak EBko aurrekontua finantzatzeko diru-sarrera iturri berriak urrian argitzeko eskatu die buruzagiei — Forbes España
«Costak zerga eta diru-sarrera iturri berri horiek hurrengo Urte Anitzeko Finantza Esparruari buruzko akordioa lortzeko uztartu beharko diren hiru osagaietako bat direla adierazi du. Beste biak aurrekontuaren tamaina eta banaketa, eta estatu kideen ekarpenen zenbatekoa dira.
Ekuazio horrek negoziazioen hurrengo fasea baldintzatuko du. Fase horretarako, Irlandako presidentetza “negoziazio-kutxa” deiturikoaren bertsio berria prestatzen ari da. Dokumentu horrek hogeita zazpi estatu kideek adostu beharko dituzten elementu nagusiak biltzen ditu, eta urriaren 15eko eta 16ko Europako goi-bileraren aurretik aurkeztuko da.
Finantzaketa-bide berrien bilaketa ez da hutsetik abiatzen: Europako buruzagiek ekainean eskatu zioten Irlandari baliabide propioei buruzko lanak bizkortzeko. Mahai gainean dauden proposamenen artean daude enpresa handiei eta tabakoari zergak ezartzea, edo estatuek karbono-emisio eskubideetatik lortzen dituzten diru-sarreren zati bat Europako aurrekontura bideratzea».
4.1. Alemaniako Finantza ministroaren erreakzioa António Costaren proposamenen aurrean
Alemaniak Costari «errealitatearekiko lotura» galdu izana leporatu dio, EBko Urte Anitzeko Finantza Esparruaren aurrekonturako zergengatik - EB-KO KONTSEILUAREN IRLANDAKO PRESIDENTETZA
Gai Orokorren Kontseiluaren azken bileran UAFE gai-zerrendan sartu zen:
Gai Orokorren Kontseilua — Consilium
EBko Kontseiluaren Irlandako presidentetzak urriaren datozen egunetan argitaratu nahi du negoziazio-dokumentu berria (nego box), urriaren 15ean eta 16an egingo den Europako Kontseiluaren goi-bilerari begira. - EB-KO KONTSEILUAREN TXIPREKO PRESIDENTETZA (AURREKOA)
Europar Batasuneko Kontseiluaren Txipreko presidentetzak 2026ko ekainaren 11n aurkeztu zuen 2028–2034 aldirako Urte Anitzeko Finantza Esparrurako negoziazio-dokumentu edo negotiating box (nego box) berrikusia.
Dokumentuaren puntu nagusiak
• Aurrekontu-murrizketa: guztira 1,73 bilioi euroko aurrekontua proposatzen du —EBko ENGaren % 1,23—. Horrek % 2 inguruko murrizketa orokorra dakar —32.800 milioi euro—, Europako Batzordearen hasierako proposamenarekin alderatuta.
• Kohesioari eta NPEri babesa: neurri handi batean politika tradizionalak babesten ditu —Nekazaritza Politika Erkidea eta kohesio-funtsak—, «Kohesioaren Lagunen» taldearen eskaerei erantzunez; Espainia talde horretako kidea da. Jarrera hori murrizketa handiagoak eskatzen zituzten herrialde frugalen presioaren aurrean kokatzen da.
• Doikuntzak eta murrizketak: murrizketak beste arlo batzuetan biltzen dira, eta nabarmen gutxitzen dira lehiakortasun-funtsa eta programa espezifikoak bezalako partidak; adibidez, Erasmus+ programari 39.100 milioi euro esleitzea proposatzen da.
• Denbora-helburua: estatu kideen arteko eztabaida bideratzeko oinarri tekniko eta politikoa da, 2026aren amaieran akordio politikoa lortzeko helburuarekin.
INFORMAZIO GEHIAGO
Europako Funtsen etorkizunari buruzko jardunaldia — EAPN Murtziako Eskualdea
Europako Batzordearen hurrengo suspertze-neurri sortaren lehentasunak — José Manuel Fresno
Kronologia: EBren epe luzeko aurrekontua 2028–2034 aldirako